Leave Your Message
Magulu a Nkhani
Nkhani Zodziwika

'Galasi' Yakale ya ku China: Zaka 100 za Zakale za Kufukula Zinthu Zakale Kulembanso Chidziwitso, Poyamba Ufumu wa Zhou Unkatha Kupanga Galasi

2025-06-23

Ponena za galasi, amakhulupirira kuti anthu ambiri aku China ali ndi chisoni chachikulu, chifukwa Igupto wakale, Kumadzulo kwa Asia ndi ku Ulaya akanatha kupanga magalasi kwa nthawi yayitali, pomwe China ikuoneka kuti idapangidwa mu mafumu a Ming ndi Qing. Chifukwa cha kugwiritsa ntchito magalasi mosiyanasiyana, olemba mabuku ena oyendayenda nthawi zonse amapanga machenjerero kuti apeze ndalama popanga magalasi nthawi zakale.

Komabe, sizikudziwika bwino kuti kafukufuku wa zinthu zakale m'zaka zana zapitazi wasonyeza kuti dziko la China silinali lokha lopanga magalasi, komanso kale mu ulamuliro wa Zhou. Pakati pawo, palinso Galasi Lowonekera Zinthu zomwe zimapezeka m'manda a fuko la Cao Cao ndi Kachisi wa Famen ku Shaanxi panthawi ya ulamuliro wa Tang. Kenako, tiyeni tikambirane za galasi lakale la ku China kudzera m'maboma atatu ofukula zinthu zakale. Galasi lakale limaphatikizapo galasi, koma silimangotanthauza galasi lokha.

 Chithunzi 3.png

Choyamba, Ufumu wa Zhou unali kale wokhoza kupanga galasi

Kutulukira kwa galasi si chinthu chachinsinsi, koma ndi chinthu chochokera ku zinthu zopangidwa ndi miphika ndi zitsulo, zomwe zimayengedwa ndikusinthidwa kukhala zinthu zina zokhudzana ndi galasi. Pakati pawo, kupanga zitsulo ndi chinthu chochokera ku zinthu zopangidwa ndi miphika.

Chifukwa chakuti galasi ndi chinthu chosasinthika chomwe chili ndi kapangidwe kosakhazikika, ndi losiyana ndi zinthu zonyezimira monga miyala yamtengo wapatali yachilengedwe ndi yade. Chifukwa chake, zofunikira pa kutentha kwa ng'anjo sizikudziwika, koma ili ndi pulasitiki mkati mwa kutentha kwina. Anthu ena ogwiritsa ntchito intaneti amakhulupirira kuti Kumadzulo amatha kupanga galasi, motero amaganiza kuti kutentha kwa ng'anjo kumatha kusungunula chitsulo cha nkhumba, zomwe sizolondola.

Kale mu Ufumu wa Xia, kutentha kwa ng'anjo ku China kunali kutafika kale madigiri Celsius 1200, ndipo porcelain yakale inkatha kuyatsidwa. Nthawi yomweyo, makampani opanga miphika ku China wakale anali atakula bwino, ndipo makampani opanga mkuwa mu Ufumu wa Shang nawonso anali atakula bwino. Chifukwa chake, sizachilendo kuti anthu akale aku China athe kupanga magalasi, ngakhale kuti zinthu zoyambirira zagalasi zomwe zapezeka masiku ano zinali mu Ufumu wa Zhou. Pachithunzi pamwambapa, China ili ndi ukadaulo wapamwamba wa zitsulo za ceramic, womwe umagwirizana ndi kapangidwe kapamwamba ka ng'anjo ndipo ukhoza kukwaniritsa kutentha kwapamwamba komanso kofanana kwa ng'anjo yotentha.

 Chithunzi 4.png

Mikanda yoposa 100 ya magalasi a maso a dragonfly yomwe ili ya galasi la sodium calcium silicate inapezeka m'manda a Zeng Houyi ku Suizhou, Hubei. Chifukwa chake, akatswiri ambiri amakhulupirira kuti diso la dragonfly la Zeng Houyi linachokera ku West Asia. Koma mikanda yagalasi ya Zeng Houyi isanayambe, China inali kale ndi galasi, mwachitsanzo, galasi linali litayikidwa pa chimango cha lupanga cha Mfumu Goujian wa Yue, chomwe chili m'galasi lapadera la potassium calcium silicate la ku China wakale.

Pambuyo pa nthawi ya Nkhondo, China idapanga mtundu wapadera wa galasi lotchedwa lead barium silicate glass, lomwe limadziwika kuti "lead barium glass", lomwe limadziwika padziko lonse lapansi ngati makina apadera kwambiri agalasi ku China wakale. M'manda opitilira 110 a Chu ku Changsha, Hunan, zidutswa zoposa 130 za jade yonyezimira, kuphatikiza cong, ring, bead, ndi chubu, zapezeka. Pakati pawo, jade yonyezimira ndi yowonekera pang'ono ndipo imapangidwa ndi galasi la lead barium.

 Chithunzi 1.png

Chifukwa chake, galasi si chinthu chopangidwa ndi anthu akumadzulo, ndipo Changsha ndi limodzi mwa madera oyambirira kupanga galasi. Galasi la barium lomwe linapangidwa ndi losiyana kwambiri ndi galasi la sodium calcium kumadzulo. Pakati pawo, chifukwa chomwe China si galasi la sodium calcium chikugwirizana ndi kusowa kwa zinthu zachilengedwe za sodium carbonate (natural soda ash) zopangira zinthu zina zotulutsa madzi, ndipo sizikugwirizana kwenikweni ndi ukadaulo.

Kuyambira mu 1974 mpaka 1977, kumanda a Cao Clan ku Bozhou, m'chigawo cha Anhui, cha m'ma 170 AD, magalasi asanu oyambirira opangidwa ndi galasi lozungulira anapezeka padziko lonse lapansi. M'mbali mwake munali dzimbiri la mkuwa, zomwe zikusonyeza kuti magalasi amenewa mwina anali m'mafelemu a mkuwa.

Ponena za magalasi asanu owonera awa, kafukufuku wofunikira akuwonetsa kuti: choyamba, ali ndi mawonekedwe owonekera bwino, okhala ndi thovu laling'ono mkati mwake, komanso kukula kwabwino kwambiri komanso zotsatira zowunikira, zomwe zikusonyeza kuti anthu akale anali ndi luso lapamwamba lopanga zinthu komanso chidziwitso china cha kuwala; Kachiwiri, nkhani yofufuza ya Li Can ndi Ma Yanru ikuwonetsa kuti kapangidwe ka mankhwala ndi kosiyana ndi ka galasi la laimu la Western soda, ndipo ukadaulo wowotcha umachokera ku ukadaulo wakale wa ceramic, ndikutsimikiza kuti umapangidwa ku China.

Nthawi yomweyo, pambuyo pa Ufumu wa Eastern Han, kapangidwe ka galasi la ku China kanasinthanso. Galasi la silicate la lead barium silicate silinali lotchukanso, koma mtundu wina wa galasi lokhalokha ku China unabuka, lomwe ndi galasi la silicate la lead lalitali, lomwe pang'onopang'ono linakhala chinthu chachikulu chomwe anthu amapangira kunyumba. Galasi Ku China.

Chachitatu, chikho cha galasi cha Kachisi wa Famen mu Ufumu wa Tang

Kuwonekera bwino ndi kunyezimira kwa galasi la silicate lokhala ndi lead yayikulu kwasintha kwambiri, ndipo limathanso kuphulika. Chifukwa chake, pambuyo pa nthawi yosonkhanitsa ukadaulo, linatchuka panthawi ya mafumu a Tang ndi Song, ndipo makapu agalasi a Famen Temple ndi amodzi mwa iwo.

Mu 1987, ku Famen Temple yomwe ili ku Fufeng, Baoji, Shaanxi, anapeza chikho cha tiyi chagalasi ndi thireyi ya tiyi kuchokera kuchipinda chakumbuyo cha nyumba yake yachifumu yapansi panthaka. Chikho cha tiyi chinali chowonekera bwino komanso chobiriwira pang'ono, ndipo panali thovu laling'ono lomwe linali pakhoma. Makoma onse amkati ndi akunja ankaoneka osalala komanso atsopano.

Mu nyumba yachifumu ya pansi pa nthaka ya Famen Temple, zinthu zokwana 20 zagalasi zinapezeka, ndipo 18 mwa izo zinali za ku West Asia, koma makapu a tiyi ndi mathireyi ndi apadera ku China ndipo ndi a zinthu zopangidwa ndi magalasi zopangidwa ku China.

Nkhani yakuti "Simungadziwe kuti panalinso galasi ku China wakale" yotchulidwa ndi Global Network Finance and Science Popularization China ikunena kuti iyi ndi galasi la silicate lopangidwa ndi lead yambiri, koma galasi la silicate lopangidwa ndi lead yambiri limawononga kwambiri zinthu zosungunuka. Pambuyo pake, potassium oxide idagwiritsidwa ntchito m'malo mwa lead oxide ina kuti ipange galasi la silicate la potaziyamu, ndipo "galasi lamtunduwu linali lodziwika kwambiri kuyambira pakati mpaka kumapeto kwa Ufumu wa Tang mpaka Ufumu wa Nyimbo."

Pakati pawo, Ufumu wa Nyimbo unali ndi zinthu zambiri zosungiramo magalasi, monga atsekwe agalasi, mipeni ya mphesa yagalasi, zipangizo zooneka ngati tripod, zipangizo zooneka ngati dzira, mapini a tsitsi agalasi, ndi mapini a tsitsi agalasi.

Ponseponse, ufumu wa Yuan usanayambe, China sinali yokhoza kupanga mitundu yosiyanasiyana ya zinthu zamagalasi zokha, komanso inapanga mitundu ingapo yapadera ya magalasi, omwe sanali otsika poyerekeza ndi akumadzulo konse. Buku la Wei linalembanso kuti zinthu zamagalasi zapakhomo panthawiyo zinali ndi "kunyezimira kokongola kwambiri kuposa kwa akumadzulo". Tikayang'ana kuchokera ku ukadaulo ndi kugwiritsa ntchito zinthu zatsopano, China ikupambana kwambiri Kumadzulo. Pambuyo pa ufumu wa Yuan, makampani opanga magalasi ku China adapitilizabe kukula, koma sizinali mpaka pambuyo pa Kusintha kwa Zamalonda pomwe idagwadi kumbuyo kwa Kumadzulo.

Pomaliza, sizodabwitsa kuti galasi lingapangidwe ku China yakale. Ndipotu, anthu ambiri adamvapo za "galasi lamitundu". Galasi ndi mtundu wa galasi lamitundu. Chifukwa chake, ngakhale palibe zinthu zakale, njira yopangira magalasi amitundu inalembedwa m'mabuku akale, titha kudziwa kuti galasi lingapangidwe ku China yakale. Koma chodabwitsa ndichakuti anthu ambiri amakumbukira kuti galasi silingapangidwe ku China yakale, ndipo kokha amishonale akumadzulo atafika ku China? Funso ili ndi loopsa kwambiri kuliganizira.